Uzdolnienia cz 7

Naukowcy, badając sztukę, spłaszczają temat, artyści zaś, próbując zajmować się nauką, przyjmują żargon naukowy, a stając się naukowcami przestają być artystami.
Szkoły artystyczne, ucząc warsztatu, mogą sprzyjać rozwojowi zdolności lub go tłumić w niekorzystnych warunkach. Mogą pobudzać lub zabijać wyobraźnię, indywidualizować lub niwelować, itd. Podstawową zasadą powinno być “primum non nocere” (po pierwsze nie szkodzić).

Fazy rozwoju muzycznego
1. Okres prenatalny – 5-6 rok życia – rozbudzanie zainteresowania muzyką, rozwój pierwszego czynnika, czyli wrażliwości sensoryczno-emocjonalnej:
– do 15 miesiąca życia – pierwsze zalążki tej wrażliwości
– do 3 roku życia – rozwijanie wrażliwości poznawczej, uczenie słuchania muzyki
– do 5 roku życia – rozwój pamięci i wyobraźni muzycznej, poznawanie pewnych elementów muzyki
2. Od 6 do 14 roku życia – rozwijanie sprawności techniczno-wykonawczej (aparat gry), przyswajanie wiedzy z zakresu muzyki, w tym okresie występuje duża koncentracja na wynikach, elementach rywalizacji, itd. Rozwija się słuch harmoniczny, poczucie tonalne.
– 6-9 rok życia – okres kluczowy dla rozwoju techniki wykonawczej
3. 15 – 25 rok życia – kształtowanie bardzo świadomego stosunku do muzyki, odkrywanie własnego pojmowania wartości muzyki, czas twórczego funkcjonowania. Pełny świat doznań artystycznych
Wpływ nauki muzyki na rozwój – były w USA robione badania, w których stwierdzono, że przedszkolaki uczące się gry na fortepianie wykształciły większą zdolność do myślenia przestrzennego i abstrakcyjnego. 80% z tych dzieci zdobywało więcej punktów w testach wieloprzedmiotowych.
Powiązano umiejętność gry na instrumencie ze zdolnościami matematycznymi. Edukacja muzyczna wpłynęła pozytywnie na osiągnięcia matematyczne.
Zespół nieadekwatnych osiągnięć – wszystkie możliwości we wczesnym okresie rozwoju, które nie zostały wykorzystane, rozwinięte.

Uzdolnienia cz 6

Zdaniem Manturzewskiej, talent to szczególna struktura osobowości rozwinięta na podłożu wybitnych zdolności w danej dziedzinie. Podkreśla ona, że człowiek na początku ma pewne predyspozycje muzyczne, natomiast dopiero w trakcie rozwoju człowiek staje się osobą wybitnie uzdolnioną muzycznie.
Elementy składowe talentu muzycznego:
– dobry słuch muzyczny
– pracowitość
– wyobraźnia muzyczna
– poczucie rytmu
– wysoka inteligencja
– pamięć muzyczna
– wrażliwość sensoryczno-emocjonalna
– muzyka jako wartość
Źródła sukcesu w zawodzie muzyka:
– własna praca
– dobry nauczyciel instrumentu
– geny
– silna motywacja
– dobra szkoła
– odpowiednie środowisko rodzinne
Dobry nauczyciel – nauczyciel jako mistrz, gdy staje się przewodnikiem na drodze urzeczywistnienia tych wartości. Mistrz ma uczniów, nie fanów. Osoby prowadzone przez prawdziwego mistrza szybko stają się niezależne i nie stanowią kręgu wielbicieli. Mistrz świadczy o wartościach związanych z muzyką oraz postawą jako człowieka służącego tym wartościom. Mistrz ma ideały i potrafi o nie walczyć. Aby coś innym dawać, trzeba najpierw w sobie to mieć – mistrz ma też świadomość własnych zalet i wartości. Dobry artysta nie zawsze jest dobrym pedagogiem. Ubogi jest przekaz pisany dotyczący dydaktyki artystycznej od strony mistrzowskiej.

Uzdolnienia cz 5

Uzdolnienie muzyczne to:
– dobry słuch wysokościowy
– dobry słuch analityczny
– duże poczucie rytmu
– pamięć muzyczna
– muzykalność
– zdolność wykonawcza – gra, śpiew
Muzykalność – predyspozycja szczególna, osoba gra, śpiewa, porusza się zgodnie z muzyką. To umiejętność odczytywania treści emocjonalnych i wartości estetyczno-formalnych w muzyce słuchanej.
Słuch absolutny – umiejętność rozpoznawania bezwzględnej wysokości dźwięku tylko na podstawie percepcji sensorycznej, bez uciekania się do pomocy dźwięku referencyjnego. Dość kontrowersyjna teoria.
Teoria Marii Manturzewskiej – uzdolnienie muzyczne to wielowymiarowa struktura wewnętrzna dostępna jedynie dla osób o predyspozycjach muzycznych. Czynniki (dwa pierwsze biologiczne, dwa pozostałe wynikające z wpływów środowiskowych):
– czynnik właściwości sensoryczno-percepcyjnych człowieka – czynnik uwarunkowany genetycznie, biologiczne wyposażenie; za tym idzie m. in. wrażliwość emocjonalna
– właściwości kinestetyczno-motoryczne – szybkość nabywania umiejętności i sprawności muzycznych, plastyczność psychomotoryczna, koordynacja ruchowa, typ połączeń mózgowych dających sprawność psychomotoryczną niezbędną do grania na instrumencie
– intelekt – ogólna sprawność intelektualna, pamięć muzyczna, zdolność do wyobraźni muzycznej, szybkość tworzenia własnego świata muzycznego, jego oryginalność, zdolność do tworzenia nowych dzieł
– właściwości emocjonalno-motywacyjno-osobowościowe – zainteresowania, pasje, dzięki którym ukierunkowuje się to, co człowiek robi. Muzyka zajmuje wysoką pozycję w sieci wartości i jednocześnie jest wartością zapewniającą bardzo pozytywne doświadczenia emocjonalne

Uzdolnienia cz 4

Zdolne dzieci – typowe oznaki wybitności:
– ciekawość poznawcza
– duża spostrzegawczość
– szerokie zainteresowania
– bogate słownictwo
– chęć czytania, “połykania” lektur
– żywa wyobraźnia
– koncentracja i wytrwałość
– żwawość (sprawność) intelektualna
Zjawisko wybitnych uzdolnień dotyczy osób w różnym wieku, ale w centrum zainteresowania społecznego są dzieci.
Talent i zdolności specjalne – talent to wysoki poziom określonej zdolności specjalnej. Cały ten talent mieści w sobie bardzo wiele zdolności szczególnych. Zdolności specjalne to określenie sprawności o stosunkowo wąskim zakresie (np. słuch totalny).
Talent to szansa, ale też ryzyko i liczne zagrożenia. Talent sam w sobie nie zależy od inteligencji ogólnej, ale osoby wybitne często łączą talent i wysokie IQ. Talent nie jest własnością stałą – cały czas się rozwija lub maleje.

Uzdolnienia cz 3

Wiedza specjalistyczna
Ten termin zarezerwowany jest dla osób dorosłych i odnosi się raczej do biegłości technicznej niż do oryginalności, poświęcenia czy pasji w danej dziedzinie. Można być specjalistą, nie będąc twórczym, a twórcze podejście może się ujawnić jeszcze przed osiągnięciem mistrzostwa.

Cechy osób twórczych:
– niezależność – potrafią oprzeć się presji społecznej nakazującej podporządkowanie się konwencjonalnym sposobom myślenia
– głębokie zainteresowanie problemem, dziedziną – motywacja zewnętrzna, np. nagroda, wygrana w konkursie, mogą wzmocnić ich działania, ale podstawowa jest motywacja wewnętrzna
– gotowość do dokonania restrukturyzacji problemu – zmiana i redefiniowanie założeń, nawet jeśli są wcześniej narzucone przez autorytety w danej dziedzinie
– preferencja złożoności – łatwe problemy nudzą, napędza ich wyzwanie, wielkość problemu, pociąga ich i ciekawi to, co trudne i zawikłane
– potrzeba stymulujących interakcji – na wczesnych etapach kariery obecność mistrza, nauczyciela który pomaga w uzyskiwaniu szybkich postępów w danej dziedzinie

Uzdolnienia cz 2

Geniusz – terminem tym określa się najwyższy poziom zdolności umysłowych człowieka, jego uzdolnienia w jakimś kierunku i dziedzinie.
Wkład w erozwój ludzkości to znamiona geniuszu. Mówi się, że im bardziej uniwersalny i wpływający na szerszą społeczność, tym genialniejsze jest dzieło.
W religii boskiej genius to uskrzydlony bożek, który obdarzał mężczyznę płodnością i kierował jego losem, przynosił szczęście i rodził się razem z nim. Tylko mężczyźni byli obdarzani geniuszem w momencie narodzin.

Twórczość – proces umysłowy, który produkuje nowe reakcje, przyczyniając się do rozwiązania problemów. Dzieje się coś czego nie było, powstaje nowa idea, pomysł,  nowe rozwiązanie.
Utalentowanie – wielki potencjał biopsychiczny w jakiejś dziedzinie.
Te wybitne zdolności będą się przejawiały w bardzo różny sposób. Osoba utalentowana w dziedzinie muzyki będzie funkcjonować inaczej niż na przykład utalentowany matematyk. Możemy niekiedy powiedzieć, że będą osoby wybitnie zdolne we wszystkich dostępnych dzieciom zakresach działania (np. Leonardo da Vinci).

Uzdolnienia cz 1

Wybitne uzdolnienia – specyficzny kompleks cech indywidualnych, ujawniający się już w okresie wczesnego dzieciństwa u niewielkiej liczby osób. W wyjątkowo rzadkich wypadkach wybitne uzdolnienia można odkryć w późniejszym czasie. Prawdopodobnie w takich przypadkach jednak takie uzdolnienia istnieją już wcześniej, dotąd niewykryte. Wybitne zdolności mogą też być efektem choroby mózgu, jednak w takich przypadkach ten okres wybitnego uzdolnienia jest krótki i szybko znika.
Najczęściej używanym kryterium jest wysoki iloraz inteligencji (powyżej 130 punktów).
Inne kryteria, np. szybkość uczenia się, obszerna wiedza, wczesna dojrzałość intelektualna, znaczące osiągnięcia w jakiejś dziedzinie, np. muzyka, matematyka, biologia, medycyna, literatura. Szybko pojawiające się osiągnięcia czy duży napływ umiejętności w danej dziedzinie, np. na poziomie szkoły podstawowej dziecko przejawia wyjątkowe umiejętności w zakresie np. biologii.
Jeśli mówimy o zdolnościach, to mówimy o zdolności do tworzenia dzieł, które przetrwają wiele wieków. By coś stworzyć, człowiek musi być zdolny tworzyć rzeczy, które zostaną uznane za piękne i przetrwają jego epokę.
Duże zdolności nie oznaczają automatycznie dużych osiągnięć! Przeobrażenie zdolności i wielkiego talentu w wielkie dzieła wymaga dużego nakładu pracy.
Kiedyż uważano, że osoba wybitnie uzdolniona musi mieć wysokie IQ. Obecnie jednak mamy wiele przykładów na to, że wybitna inteligencja nie jest wymagana do posiadania wybitnych zdolności i talentu. Podkreśla się, że wybitne uzdolnienie to specyficzne zestawienie cech poznawczych, emocjonalnych, motywacyjnych, społecznych. W pewnych szczególnych przypadkach będziemy mieli do czynienia z dużymi uzdolnieniami bez wielkich umiejętności poznawczych.