Monopol na przyjaźń

Po dziesięciu niemalże bezstresowych latach nadszedł nad czas na pierwszą otwartą wojnę. Odtąd podstępem i pieniądzem będziesz zaskarbiać sobie honory, aby na słynne “stare lata” nie pozostać sam na sam z własnym sumieniem.

W towarzystwie układ jest prosty – zawsze będzie ktoś u góry i na dole. Trudno ustalić prostą regułę, jak trafić na szczyt, bo problemem nie jest zupełnym przypadkiem znaleźć się na dole. Co wiemy: im większy portfel, tym łatwiej błysnąć. Błysnąć to zostać zauważonym, a być zauważonym w odpowiednim towarzystwie jest już celem osiągniętym.

Walka o przyjaźń dla nikogo nie kończy się wygraną. Tylko pozornie powstają nierozerwalne relacje, szczerość i zaufanie. Nie ma gwarancji, że wraz z kolejnym dniem nie padnie na Ciebie i najszczerszy przyjaciel nie usunie Cię z drogi. Często winą obarcza się mijający czas, zmiany charakterów, nowe otoczenie. Muszę rozczarować: to nieprawda. Z reguły jedno lub drugie ciągnie w inną stronę. Fascynacja innym światem przeszkadza w utrzymywaniu stałych kontaktów z uwięzionym w odległym środowisku. Przychodzą i odchodzą nowi znajomi, pogłębiają się kolejne znajomości, rodzi się zazdrość, a czar przyjaźni pryska.

Gdy już serdeczność w przyjaźni zostaje na dobre wyeliminowana, często znajomość pozostaje na jeszcze bardzo długo. Teraz wynika to z charakterów. Mocne osobowości szczycą się ignorancją przeszłości, słabszym nie łatwo zakopać długo budowane więzi. Nagle okazuje się, że po kilku latach przyjaźń przeradza się w uzależnienie. Z nim, jak z każdym innym nałogiem, można walczyć. Jednak czy warto?

Potem o przyjaźń trudniej. Następuje wiek, w którym trudno o ludzi otwartych na nowe wyzwania. Zamknięci w starym dorobku mijają się z szarymi ludźmi. Bywa też tak, że naprawdę wartościowe charaktery przechadzają się koło naszego nosa zupełnie niezauważone. Szybciej uwagę przykuwa ten zadziorniejszy i słodszy, lepiej ubrany i nie do zdarcia. Taki faktycznie bywa nie do zdarcia, z jednego prostego faktu: jest zwyczajnym egoistą i nie jest to zła cecha, nie w dzisiejszych czasach. Traktując ludzi jak pionki zyskuje się sukcesy zawodowe i materialne, nierzadko na później pozostają wierni giermkowie. W ten sposób bez porażek, rozczarowań i płaczu w poduszkę, snobizm i narcyzm zyskuje w swoim życiu wartość na całe życie, a chociaż nie jest ona budowana na szczerości i bezinteresowności, często jest trwalsza niż wszelkie inne.

Słownikowa przyjaźń łączy w sobie wierność, braterstwo i stałość. Niestety taką częściej znajdziemy spisaną na kartkach papieru niż przechadzającą po chodnikach. Każdą inną znaleźć łatwo, jednak czy warto marnować czas na przelotne znajomości i jaką ceną za nie płacić? Bo z pewnością sukcesem nie jest zbieranie zasłużonych laurów bez przyjaznych uśmiechów i tylko takim uśmiechom warto się poświęcać.

Temperament cz 7 dokończenie

Zmiany temperamentu:
– osoba o słabszym typie układu nerwowego może się “zahartować” w sytuacji trudnego zadania
– u osób starszych może się pojawiać większa reaktywność
Były robione badania nad tym, czy dieta może wpływać na cechy temperamentalne. W porównaniu z XIX wiekiem, współcześnie znacznie wzrosło spożycie cukru – po dostarczeniu słodkich produktów wzrasta dynamika działania. Niektórzy, np. górale, reagują w podobny sposób po spożyciu alkoholu.
Temperament a narodowość – to jest raczej wpływ klimatyczny. I dieta i klimat mogą mówić o pewnych uogólnionych cechach narodowych.

Temperament cz 6

Styl działania:
– osoby nisko reaktywne: mała podatność na zmęczenie, zdolność robienia wszystkiego za jednym zamachem, potrzeba rozgrzewki (zaczynają od zadań łatwych, po czym dobrze robią zadania trudniejsze). Te osoby po prostu zasiadają i pracują. Korekta pracy jest w trakcie. Stres nie jest czynnikiem przeszkadzającym, na sprawdzianach, kolokwiach itd. mogą odpowiadać ustnie. Dobrze radzą sobie z tremą. Napięcie emocjonalne powoduje, że osoby te są w stanie jeszcze intensywniej pracować. Mogą pracować krócej, bo nie robią przerw ani korekt po ukończeniu zadania.
– osoby wysoce reaktywne – zupełnie na odwrót. Potrzebują przerw – dzielą sobie zadania na etapy z przerwami na drzemki, kawkę, itd. Osoby te potrzebują ciszy, żeby uczyć się pracować i wykonywać określone zadania. Zamiast po prostu usiąść i pracować, muszą wszystko sobie przygotować, rozpisać, poustawiać, itd. Korekta pracy po ukończeniu zadania. Wolą pisemne formy sprawdzania wiedzy. Mają większą tendencję do tremy i słabiej sobie z nią radzą. Duże napięcie emocjonalne powoduje, że mają problemy z wykonywaniem zadań.

Temperament cz 5

Aktywność – to, ile chcemy robić, jak dynamicznie, jak szybko, jak często. Mówimy o pewnej przeciętnej tendencji życiowej, nie wymuszonej np. przez zbliżający się egzamin czy koncert. Gdy będzie się działo zbyt dużo, to bardzo szybko spadnie efektywność naszego działania.
Jednostki silnie reaktywne wykazują małe zapotrzebowanie na bodźce. Oczywiście dla nich też jest dostępna duża aktywność, ale aby ją osiągnąć, muszą dużo popracować.

Inne składowe temperamentu:
– szybkość reakcji (czas latencji, czas utajenia) – jak szybko pojawi się reakcja na bodziec?
– ruchliwość reakcji – plastyczna zdolność przestawiania się między jedną reakcją a drugą
Fizjologiczne podłoże temperamentu:
– typ układu nerwowego, właściwości kory mózgowej
– wpływ układu hormonalnego
– determinacja biologiczna – pewne cechy temperamentu można zaobserwować już w okresie prenatalnym
Rola temperamentu w działaniu:
– osoby z silnym układem nerwowym lepiej radzą sobie z sytuacjami stresowymi. Osoby ze słabym typem układu nerwowego muszą więcej popracować

Temperament cz 4

Współczesne rozumienie temperamentu:
Jan Strelau: temperament określa zapotrzebowanie na stymulację – ile bodźców potrzebujemy otrzymać, aby działać optymalnie. Człowiek źle się czuje w sytuacjach skrajnych, gdy mamy zbyt dużo lub zbyt mało bodźców. Temperament to stałe cechy, które przejawiają się w sile i szybkości reagowania i parametrach reakcji. Temperament będzie się przejawiał w całej motoryce – w ruchach i szybkości chodzenia. Sam przebieg procesów nerwowych leżących u podłoża naszego myślenia wyznacza nasz temperament. Niezależnie od tego, co robimy, sposób wykonywania czynności zależy od naszego temperamentu.
Stały temperament – tak naprawdę się zmienia, jednak bardzo wolno. Doświadczenia życiowe głównie w młodym wieku modyfikują sposób reakcji.
Podstawowe parametry temperamentu:
– siła reakcji – wymiar temperamentu w odpowiedzi na siłę bodźca
– wielkość reagowania (reaktywność) – wymiar wrażliwości zmysłowej i emocjonalnej, związany z naszą odpornością i wydolnością organizmu. Reaktywność jest bardzo mocno związana z typem naszego układu nerwowego
– wrażliwość zmysłowa na postrzegane bodźce. Osoby silnie reaktywne (duża wrażliwość na bodźce) – słaby typ układu nerwowego. Słabo reaktywne – silny typ układu nerwowego, gdzie dopiero silne bodźce powodują reakcję

Temperament cz 3

Typologie konstytucjonalne – również są współcześnie uznawane za przeżytek, ale również funkcjonują potocznie. Wyznawały zasadę “jak jesteś zbudowany, taki masz temperament”.
Typologia Ernsta Kretschmera – stworzona ok. 1921 roku, zanegowana, ale współcześnie powraca. Typologię opracował w oparciu o obserwacje ludzi chorych psychicznie. Łączył typ budowy ciała z występowaniem określonych chorób psychicznych.
Typologia Williama Sheldona – również wiązała budowę ciała z określonym sposobem funkcjonowania.
Za co krytykowano takie właśnie typologie temperamentu?
– duży biologiczny determinizm – że człowiek tak się urodził i nic już nie zmieni
– nie doceniano w tych typologiach typów środowiska
– obie koncepcje wywodziły się ze świata chorób psychicznych
– dużo złego się stało, gdy naziści przejęli typologię Kretschmera jako podstawę swojej ideologii
Współcześnie w Japonii prowadzi się badania nad osobowością i zależnością osobowości od wagi ciała.
Pawłow: U podłoża cech temperamentalnych leży typ naszego układu nerwowego.

Temperament cz 2

TYP CHOLERYCZNY charakteryzuje się szybko powstającą, silną i trwałą pobudliwością emocjonalną. U ludzi o tym temperamencie uczucia wyraźnie odbijają się w mimice twarzy, gestach i w mowie. Cechuje ich wybuchowość usposobienia, szybkość ruchu i duża ogólna ruchliwość. Dzieci o tym temperamencie szybko podejmują działania, lubią zabawy grupowe, często same je organizują. Mocne strony: ukierunkowany na cel, ogarnia całokształt, dobry organizator, dostrzega praktyczne rozwiązania, szybki w działaniu, rozdziela pracę, kładzie nacisk na wydajność, realizuje cele, dodaje innym bodźca, opozycja pobudza go do działania. Słabe strony: ma kłopoty z uznaniem racji innych ludzi, nie lubi przekazywać innym kontroli, nie podporządkowuje się, wydaje spontaniczne sądy, oceny, często raniąc innych, nie jest skłonny udzielić emocjonalnego wsparcia innym ludziom.
TYP SANGWINACZNY (gorący, krwisty), wyróżnia się on szybko powstającą, silną lecz nietrwałą pobudliwością emocjonalną. U sangwiników jeden nastrój szybko przechodzi w inny, często przeciwny. Procesy psychiczne przebiegają u nich szybko. Ludzie o tym temperamencie odznaczają się ruchliwością, szybko podejmują różne rodzaje działalności lecz nie wykazują skłonności do dłuższego i uporczywego działania w jednym kierunku. Dzieci o tym temperamencie cechuje duża żywość, ruchliwość i gotowość do podejmowania działań często kilku na raz. Jednakże często szybko rezygnują z rozpoczętej działalności, przestają się nią interesować. Mocne strony: inicjuje nowe formy aktywności, sprawia bardzo dobre wrażenie, twórczy i barwny, tryska energią i entuzjazmem, rozpoczyna w efektowny sposób, pobudza innych do współpracy, oczarowuje współpracowników. Słabe strony: problemy z dokończeniem zadań, zwłaszcza precyzyjnych i do wykonania w określonym terminie, nie umie odmawiać, w związku z tym często przyjmuje nadmiar obowiązków, często wypowiedź wyprzedza głębsze przemyślenia problemu, zapomina o różnych sprawach, jest niepunktualny, łatwo ulega emocjom.
TYP MELANCHOLICZNY odznacza się powstającą powoli lecz silną i trwałą pobudliwością emocjonalną. Ludzi o tym temperamencie cechuje trwałość nastrojów, które utrzymują się przez dłuższy czas lecz wewnętrzne symptomy tych uczuć przejawiają się na zewnątrz w słabym stopniu. Ludzie tacy odznaczają się powolnością ruchów i powolnością rozpoczynania działań, które jednak z reguły doprowadzają do końca. Dzieci o tym temperamencie zachowują się spokojnie, cicho, często trudno od nich uzyskać odpowiedz na stawiane pytania. Niełatwo wywołać u nich gniew czy objawy złości lesz raz wywołane długo trwają. Mocne strony: podporządkowuje się regulaminom, perfekcjonista o wysokich wymaganiach, docenia wagę szczegółów, wytrwały i dokładny, uporządkowany i zorganizowany, schludny i czysty, oszczędny, łatwo dostrzega problem, znajduje twórcze rozwiązania, musi dokończyć to co zaczął, lubi wykresy, schematy, wykazy, liczby, bardzo wrażliwy. Słabe strony: nieufny w stosunku do ludzi i sytuacji, skłonny popadać w apatię i depresję, wymagający wobec siebie i innych, często przekłada ważne sprawy na późniejsze terminy.
TYP FLEGMATYCZNY odznacza się on powolnością, słabością i krótkotrwałością pobudzeń emocjonalnych. Uczucia flegmatyków w słabym stopniu się uzewnętrzniają – trudno u nich wywołać uczucia radości, gniewu, itp. procesy psychiczne przebiegają u nich powoli. Są to ludzie spokojni, zrównoważeni, powolni w działaniu. Potrafią jednak wytrwale pracować w jednym kierunku. Również dzieci o tym temperamencie odznaczają się spokojnym, zrównoważonym zachowaniem i unikają konfliktów. Mocne strony: kompetentny i solidny, spokojny i zgodny, ma zdolności administracyjne, pośrednik w rozwiązywaniu problemów, unika konfliktów, dobrze znosi naciski, znajduje proste wyjście. Słabe strony: problemy w szybkim podejmowaniu decyzji, unikanie ryzyka, trudności w określaniu celów, zwlekanie, odkładanie spraw a później, unikanie podnoszenia odpowiedzialności (np. nie chce awansować).

Temperament cz 1

W potocznej mowie niewiele jest takich pojęć psychologicznych o dawnej ichtiologii, które weszłyby do potocznego języka. W potocznym rozumieniu, mówiąc o osobie z temperamentem, zakładamy, że nie wszyscy ten temperament posiadają. Tak naprawdę jednak każdy z nas posiada jakiś rodzaj energii życiowej. Temperament każdy posiada i u każdego temperament jest inny.
Mówiąc o temperamencie, mówimy o tym, w jakim tempie i jak aktywnie człowiek funkcjonuje. Po przekroczeniu pewnej granicy szybkości działania pojawia się nadpobudliwość psychoruchowa. Niektóre osoby przez tę nadmierną aktywność dużo słabiej radzą sobie przez to z codziennością.
Z tą dynamiką działania wiąże się też poszukiwanie stymulacji. Od temperamentu będzie zależało, do czego w życiu będziemy dążyć, czy będzie tak duże poszukiwanie aktywności, że trzeba będzie dostarczyć sobie bardziej ekstremalnej dawki wrażeń (np. uprawiając sporty ekstremalne).
Jeśli mówimy o temperamencie, to mówimy o tym, że on leży u podłoża tego, jak aktywnie i jak szybko działamy. Temperament nie mówi nam o treści zachowania – nie mówi nam o tym, co robimy, tylko jak.
Temperament jest jednym z najstarszych pojęć w psychologii i filozofii. Kolebką temperamentu jest starożytność. U podstaw leży analiza Hipokratesa. Hipokrates próbował w organizmie ludzkim poszukiwać odpowiedników czterech wielkich żywiołów (mieszanka flegmy, krwi, żółci i żółci czarnej). 600 lat później grecki lekarz Galen sięgnął do myśli Hipokratesa i stwierdził, że w tym jest jakaś prawda. Swoje dokonania opisał w pracy “De Temperamentis”. Typologia Hipokratesa-Galena jest w potocznym użyciu.