Pamięć cz 10

Akrostychy – zdania, których pierwsze litery wyrazów są jednocześnie pierwszymi danymi.

Mapy umysłu – uczenie się pojęciowe, a nie pojedynczymi słowami, rozrysowanie schematu pojęć, najistotniejszych dla danego zagadnienia, organizowanie materiału do zapamiętania.

Środki chemiczne wspomagające pamięć:
– kawa, herbata, napoje z kofeiną
– napoje z kombinacją kofeiny i tauryny
– środki roślinne, np. gotukola, korzeń żeń-szeń, miłorząb japoński
– chemiczne środki prokognitywne i odległe następstwa ich stosowania

Uwaga
Uwaga pozwala nam redukować zbyt wielką ilość bodźców znajdujących się w naszym otoczeniu. Jesteśmy w stanie przetwarzać świadomie tylko część informacji i aby efektywnie działać, musimy je zredukować. Uwaga jest więc procesem, który pozwala nam zredukować część informacji zawartych w otaczającym nas świecie. Sięgamy tylko do pewnego zakresu pamięci, wydobywamy tylko określone informacje, te, które są potrzebne do dalszego działania.
Pole uwagi jest dużo szersze niż pole świadomości. Świadomie jesteśmy skupieni na przykład na jednej konkretnej czynności. Jeśli jednak zbytnio skupimy się na danej rzeczy, mogą nam umknąć pewne istotne informacje.

Pamięć cz 9

Teorie wyjaśniające deja vu:
– opóźnienie transferu informacji pochodzących z półkuli dominującej do półkuli niedominującej.
– teoria hologramu wspomnień – jakaś część obecnej sytuacji jest podobna do przechowywanego w mózgu wspomnienia.

Zjawisko alienacji – dobrze znaną sytuację rozpoznajemy jako całkowicie nową, tracimy dostęp do znaczenia osobistego.

Wspomaganie zapamiętywania
Ruch i głodówka – wysiłek fizyczny wraz z ograniczeniem ilości kalorii wspomagają pamięć – dotyczy to zmian na poziomie komórkowym.
Stały kontakt z bogatym środowiskiem – zmiennym, stale bombardującym nas zmiennymi informacjami.
Trening umysłowy, np. gra w scrabble, rozwiązywanie krzyżówek, opowiadanie bajek.
Trenowanie szybkich skojarzeń i obrazów myślowych.
Rysowanie obiema rękami – symetryczne.
Odtwarzanie z pamięci różnych niepowiązanych ze sobą logicznie wyrazów.
Odtwarzanie wyrazów symetrycznych.
Dla dziecka szczególnie istotne są bodźce związane z mową i fizycznym kontaktem z rodzicami – od ich ilości zależy wprost rozwój intelektualny.
Mnemotechniki – techniki przywoływania śladów pamięciowych.
– rzymski pokój, metoda miejsc
– uaktywnienie wyobraźni – metoda skojarzeń
– akronimy – tworzenie wyrazów, które są pierwszymi literami słów do zapamiętania

Pamięć cz 8

Formy odtwarzania materiału pamięciowego:
– przypominanie – musimy samodzielnie wydobyć z pamięci wszystkie potrzebne informacje
– rozpoznawanie – otrzymujemy zbiór możliwych odpowiedzi i wskazujemy poprawną
– zazwyczaj obie formy odtwarzania materiału pamięciowego współdziałają ze sobą

Nieświadomy plagiat – przypominanie bez rozpoznawania, osoba wykonuje pewną czynność, ale jej nie rozpoznaje, np. cytuje słowa z książki, traktując je jak własne wnioski.

Paramnezja – rozpoznawanie bez przypominania, takie minimum pamięciowe, np. spotykamy osobę, o której wiemy tylko że ją znamy, ale żadnych innych informacji sobie nie potrafimy przypomnieć. Zjawisko “mam to na końcu języka”.

Mam to na końcu języka:
– nie możemy sobie przypomnieć jakiegoś słowa
– często potrafimy podać pierwsze litery, słowa, wskazać liczbę sylab
– zjawisko występuje podczas stresu, zmęczenia, chorób, silnego pobudzenia emocjonalnego

Deja vu – już widziane. Rozpoznawanie bez przypominania. Poczucie, że powtarza się jakaś chwila z życia.
Co sprzyja deja vu?
– lęk
– przemęczenie
– stres
– stosowanie używek
– związane z aurą padaczki skroniowej
– zaburzenia nastroju i osobowości

Pamięć cz 7

Generatywność i kreatywność pamięci autobiograficznej
Informacje w naszej pamięci podlegają ciągłym zmianom czy to w procesie wzrostu schematyzacji, czy to poprzez osłabienie intensywności, a nawet znaku emocji, czy wreszcie poprzez deformację obrazu, zdarzenia w wyniku wielokrotnych odtworzeni na rzecz różnorodnych audytoriów.
Opowiadając swoje historie dodajemy pewne szczegóły, pomijamy niewygodne fakty, przedstawiamy siebie w korzystnym świetle.
Pamięć staje się naszym osobistym nieodłącznym historykiem, który nieustannie usprawiedliwia nasze działania i decyzje.

Naszym “ja” rządzi autorytarne “ego”, które bezlitośnie niszczy niepożądane informacje.

Możemy pamiętać zdarzenia, które nigdy nie zaistniały.

Amnezja dziecięca – niepamięć pierwszych lat naszego życia. 3-4 lata życia są najczęściej okryte niepamięcią faktów. Mogą pojawiać się bardzo wybiórcze wspomnienia, ale zawsze warto zastanowić się, jakie jest źródło danych.
Trzeba pamiętać o niedojrzałości hipokampa jako struktury pomagającej w tworzeniu pamięci deklaratywnej i roli ciała migdałowatego.

Efekt reminescencji – osoby, które kończą 50 lat, zaczynają świetnie pamiętać wydarzenia, które miały miejsce między 10 a 30 rokiem życia. Efekt reminescencji w pewnej mierze dotyczy także wydarzeń publicznych. Powraca pamięć tytułów czytanych wówczas książek, słuchanych utworów muzycznych, oglądanych filmów.

Zapominanie
Należy do zjawisk dobrze znanych, bo dokuczliwych. Zapominanie – wiemy, że coś pamiętamy, ale nie możemy odtworzyć materiału pamięciowego.

Pamięć cz 6

Co i dlaczego zapamiętujemy?
Prawdopodobnie zapamiętać można wszystko, ale nie wszystko równie łatwo. Jeśli powtarzamy materiał dostatecznie długo, to jest wierniej zapamiętywany, ale też dłużej dostępny.
Technika studencka 3Z (zakuć, zdać, zapomnieć) lub 4Z (zakuć, zdać, zapić, zapomnieć).

Dane, które nie wymagają długiego powtarzania
– czynniki pierwszoplanowe, wyraziste, kontrastowe, zaskakujące
– użyteczne (w tym użyteczność doraźna)
– sensowność, zrozumiałość
– nastawienie na zapamiętywanie
– zgodność materiału z postawami, systemem wartości
– silne pobudzenie emocjonalne

Efekt “lampy błyskowej”

Wspomnienia osobiste – czyli tzw. pamięć autobiograficzna. Obejmuje wspomnienia, których sprawcą, uczestnikiem lub osobą ponoszącą odpowiedzialność jesteśmy my.
Cechy pamięci autobiograficznej:
– powiązanie danych ze strukturami osobowości – ja
– sekwencyjne uporządkowanie danych
-czasowa lokalizacja danych
– sensowne powiązanie

Pamięć cz 5

Fazy snu
Sen zaczyna się od kilkuminutowego stanu hipnagogicznego (fragmenty jawy, wyobrażenia, minisny). Po nim następuje faza snu o wolnych ruchach gałek ocznych (NREM – non-rapid eye movement), inne nazwy: sen głęboki…
Po tym okresie snu wolnofalowego pojawia się kolejny rodzaj snu – sen o szybkich ruchach gałek ocznych (REM). Sen płytki lub faza snu paradoksalnego – łatwo obudzić osobę śniącą. Najczęściej występują marzenia senne. Następuje całkowite rozluźnienie mięśni, dlatego śniący o ruchu człowiek nie porusza się. Pierwsze stadium snu REM pojawia się po około 90 minutach od snu wolnofalowego. Marzenia senne trwają ok 10 minut.
U osób dorosłych tego typu cykl powtarza się ok 4-5 razy . Wraz z długością snu spada udział najgłębszego stadium snu wolnofalowego.
Kolejne fazy snu mają szansę się pojawić tylko wtedy, gdy śpimy odpowiednio długi czas. Po zbyt krótkim śnie człowiek czuje się ospały. Różni ludzie mają różne zapotrzebowania na sen, jednemu wystarczają 4 godziny snu, dla większości jednak potrzebne jest ok 8 godzin snu.
Według wielu badaczy faza REM konieczna jest do uporządkowania pamięci. U noworodków i dzieci do ok. 2 lat życia fazy snu REM są znacznie większe, u noworodków do 8 godzin. Pod koniec 2 roku życia faza ta zostaje ograniczona do ok 3 godzin i później stopniowo maleje do 2 godzin.
W tym pierwszym okresie życia sen wykorzystywany jest do utrwalania koncepcji świata realnego.

Pamięć cz 4

Uszkodzenie hipokampa
Osoby z uszkodzeniami tej struktury mózgowej tracą zdolność zapamiętywania nowych informacji (zachowane wcześniejsze dane oraz zdolność rozumowania). Ludzie z uszkodzonym hipokampem są uwięzieni w teraźniejszości, w bieżącej chwili.
Aktywność hipokampa z wiekiem maleje, stąd u osób starszych trudności z uczeniem się, pamięcią bieżących zdarzeń. Stres upośledza czynność komórek hipokampa.

Jak poradzić sobie z procesem starzenia się i obumierania komórek nerwowych?:
– bogate, stymulujące środowisko
– ciekawość świata
– zadowolenie z pracy
– ciągłe zdobywanie nowych umiejętności
– dbanie o sprawność językową
– drzemka w ciągu dnia
– wysoki poziom interakcji społecznych
– dieta np. bogata we flawonoidy (czarne borówki)

Rola snu w procesach zapamiętywania
Po zakończeniu uczenia się ilość zapamiętanego materiału stopniowo opada, później zaś podnosi się. Tzw. efekt Kamina to właśnie przejściowe obniżenie zasobów pamięci. Sen ma znaczenie porządkujące dla zasobów naszej pamięci.

Pamięć cz 3

Pamięć robocza
Zwana inaczej pamięcią operacyjną, jest to pamięć krótkotrwała analizowana pod nieco innym kątem.
Systemy pamięci długotrwałej:
– pamięć semantyczna – dotyczy faktów, pojęć, sądów, jest niezależna od kontekstu i ma charakter ogólnej wiedzy o świecie, np. pamiętamy, że stolicą Polski jest Warszawa.
– pamięć epizodyczna – pamięć zdarzeń i epizodów, które są umiejscowione w czasie i przestrzeni oraz są związane z relacjami przyczynowo-skutkowymi. Obejmuje informacje: co, gdzie, kiedy. Specyficznym rodzajem pamięci epizodycznej jest pamięć autobiograficzna – stanowiąca zapis naszego życia.
– pamięć proceduralna – obejmuje umiejętności, nawyki i procedury wykonywania czynności. Zawiera wiedzę praktyczną, którą trudno zwerbalizować, a która ujawnia się w działaniu. Np. “wiem jak grać”.
– pamięć deklaratywna – świadoma pamięć faktów i zdarzeń. Jej zawartość łatwo zwerbalizować. Obejmuje pamięć semantyczną i epizodyczną. Nazywana jest czasem pamięcią jawną.
– pamięć niedeklaratywna
– pamięć prospektywna – dotycząca działań, które planujemy podjąć w przyszłości. Dzięki niej pamiętamy, co, gdzie i kiedy chcemy zrobić.
– pamięć retrospektywna – dotyczy przeszłości.

Pamięć cz 2

Pamięć jako proces – to, co musi się stać, aby został trwały ślad pamięciowy.
Fazy i jednocześnie rodzaje pamięci:
– pamięć ultrakrótka (sensoryczna) – to, co znajduje się w naszym polu widzenia/słyszenia, czyli prosty bodziec, który do 2-7 sekund może zniknąć albo zostać przekazany do zapamiętania
– pamięć krótkotrwała – przechowujemy w niej informacje do kilkudziesięciu sekund. Mamy świadomy dostęp do tej pamięci.
– pamięć długotrwała – związana ze zmianą w obrębie syntezy DNA i RNA, czas przechowywania danych teoretycznie nieograniczony. Czasami nie mamy świadomego dostępu do tej pamięci!

Konsolidacja – to, co jest w pamięci krótkotrwałej, musi zostać skonsolidowane (tzn. trzeba się na tym skupić), żeby trafiło do pamięci długotrwałej.
Pamięć – mechanizm pozwalający nam przechowywać doświadczenie i informacje, gromadzić je i wykorzystywać w życiu. Fazy pamięci: zapamiętywanie, przechowywanie, odtwarzanie.
Konsolidacja
Proces przekształcania danych zawartych w pamięci krótkotrwałej w długotrwałą nazywany jest konsolidacją. Proces ten wymaga skupienia uwagi i powtarzania. Te trwałe ślady pamięciowe muszą być w razie potrzeby odnalezione i wciągnięte do tzw. pamięci roboczej. Struktury w mózgu odpowiedzialne za proces konsolidacji danych jest hipokamp.

Pamięć cz 1

Procesy pamięci
Pamięć ułatwia nam przewidywanie i oswajanie świata otaczającego. Pamięć to most łączący przeszłość z teraźniejszością.
Neurologicznie pamięć to fascynująca umiejętność, napędzana przez kolejno po sobie następujące reakcje chemiczne, nasze zdolności składowania i odszukiwania informacji są bardzo duże.
Człowiek ma predyspozycje genetyczne do zapamiętywania:
– twarzy
– tysięcy różnych miejsc
– tysięcy zapachów
– melodii
– obrazów filmowych
– dowcipów
– książek
Najsłabiej pamiętamy:
– numery telefonów
– daty wydarzeń
– nazwiska
Ludzie szybko mówiący potrafią zapamiętać do 3 słów na minutę. (?)
Nie zawsze fenomenalna pamięć idzie w parze z umiejętnością logicznego myślenia!

Fazy pamięci:
– zapamiętywanie
– przechowywanie
– odtwarzanie